आदर्श प्राध्यापक, प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व…. प्रा. डॉ. सुधीर पंचगल्ले
उमरगा/लोहारा प्रतिनिधी आदिनाथ भालेराव.
आदरणीय प्रा. डॉ. सुधीर वैजनाथराव पंचगल्ले हे ज्ञान, शिस्त, कर्तव्यनिष्ठा, प्रामाणिकपणा आणि विद्यार्थ्यांप्रती असलेल्या निःस्वार्थ समर्पणाचे तेजस्वी प्रतीक म्हणून शैक्षणिक विश्वात सदैव आदराने आणि अभिमानाने स्मरणात राहतील. मुरूम येथील श्री माधवराव पाटील महाविद्यालयात वाणिज्य शाखेत त्यांनी दिलेली प्रदीर्घ, समर्पित आणि निष्ठापूर्ण सेवा ही केवळ अध्यापनापुरती मर्यादित राहिली नाही, तर ती असंख्य विद्यार्थ्यांच्या जीवनाला दिशा देणारी, त्यांच्या विचारांना व्यापकता देणारी, त्यांचे व्यक्तिमत्व घडविणारी आणि त्यांना यशाच्या शिखरावर पोहोचविणारी ठरली आहे. त्यांच्या प्रत्येक व्याख्यानामध्ये केवळ विषयाचे ज्ञान नसून त्यामध्ये जीवनाचा अनुभव, मूल्यांची शिकवण आणि यशस्वी आयुष्याची दिशा दडलेली असते. त्यांच्या अध्यापनशैलीत असलेली सखोलता, विषयातील विलक्षण प्रभुत्व, अत्यंत सोप्या, सुबोध आणि प्रभावी भाषेत मांडणी करण्याची हातोटी, तसेच दैनंदिन जीवनातील उदाहरणांच्या माध्यमातून अगदी गुंतागुंतीच्या संकल्पनाही सहज आणि स्पष्टपणे समजावून सांगण्याची त्यांची अद्वितीय क्षमता विद्यार्थ्यांना नेहमीच आकर्षित करत आली आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण ही केवळ परीक्षा उत्तीर्ण होण्याची प्रक्रिया न राहता, ती एक आनंददायी, सर्जनशील आणि प्रेरणादायी प्रवास ठरला आहे.
डॉ. पंचगल्ले सर यांनी विद्यार्थ्यांना केवळ पाठ्यपुस्तकातील ज्ञान देण्यावर भर दिला नाही, तर त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या विचारशक्तीला चालना दिली, त्यांना प्रश्न विचारण्याची सवय लावली, स्वतंत्र विचार करण्याची क्षमता विकसित केली आणि जीवनातील विविध आव्हानांना धैर्याने व आत्मविश्वासाने सामोरे जाण्याची मानसिक तयारी करून दिली. त्यांनी नेहमीच “ शिक्षण हे केवळ माहिती देणे नाही, तर व्यक्तिमत्व घडविण्याची प्रक्रिया आहे.” या तत्वावर काम केले. त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे अनेक विद्यार्थी केवळ शैक्षणिकदृष्ट्या यशस्वी झाले नाहीत, तर ते सामाजिकदृष्ट्याही जबाबदार, सजग आणि मूल्यनिष्ठ नागरिक म्हणून घडले. त्यांच्या शिकवणीचा प्रभाव विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यभर जाणवतो, कारण त्यांनी दिलेले ज्ञान हे केवळ पुस्तकापुरते मर्यादित नसून ते जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर उपयोगी पडणारे आहे.
डॉ. पंचगल्ले सर हे एक उत्कृष्ट प्राध्यापक असण्याबरोबरच एक समर्पित संशोधक, अभ्यासू वृत्ती आणि दूरदृष्टी असलेले मार्गदर्शक आहेत. एम.एस.एम.ई. क्षेत्राचा विकास, भारतीय अर्थव्यवस्थेतील बदल, बेरोजगारीची गंभीर समस्या, बौद्धिक संपदा हक्क (IPR) यांचे महत्त्व, तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाचा व्यवसाय आणि उद्योग क्षेत्रावर होणारा प्रभाव अशा विविध समकालीन व महत्त्वपूर्ण विषयांवर त्यांनी केलेले संशोधन अत्यंत सखोल, वास्तववादी आणि समाजाभिमुख आहे. त्यांच्या संशोधन कार्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ सैद्धांतिक ज्ञान मिळाले नाही, तर त्यांना प्रत्यक्ष जीवनातील आर्थिक, औद्योगिक आणि सामाजिक वास्तव समजून घेण्याची सखोल दृष्टी प्राप्त झाली. त्यांनी राष्ट्रीय व राज्यस्तरीय परिसंवाद, कार्यशाळा आणि चर्चासत्रांमध्ये सक्रिय सहभाग घेत आपल्या ज्ञानाचा ठसा उमटवला आणि महाविद्यालयाच्या शैक्षणिक गुणवत्तेला नवी उंची प्राप्त करून दिली. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक विद्यार्थ्यांनी संशोधन क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी केली. उच्च शिक्षणाच्या दिशेने वाटचाल केली आणि विविध स्पर्धा परीक्षांमध्ये उल्लेखनीय यश संपादन केले, हीच त्यांच्या कार्याची खरी पावती आहे.
त्यांचे व्यक्तिमत्व अत्यंत साधे, नम्र, संयमी, सहकार्यशील आणि प्रेरणादायी आहे. विद्यार्थ्यांच्या अडचणी समजून घेऊन त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे, त्यांच्या समस्या संयमाने ऐकून त्यावर उपाय सुचवणे, तसेच त्यांना आत्मविश्वास देऊन पुढे जाण्यास प्रेरित करणे, ही त्यांची वैशिष्ट्यपूर्ण ओळख आहे. विद्यार्थ्यांसाठी ते नेहमीच सहज उपलब्ध असणारे, त्यांच्या शंका निरसन करणारे आणि त्यांना योग्य दिशा दाखवणारे मार्गदर्शक म्हणून ओळखले जातात. त्यांच्या व्यक्तिमत्वात एक वेगळीच आत्मीयता आहे, ज्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थी त्यांच्याशी सहजपणे संवाद साधू शकतो. सहकारी प्राध्यापकांमध्येही ते समन्वय साधणारे, सकारात्मक विचारांचे, नेतृत्वगुणांनी परिपूर्ण आणि संघभावना जोपासणारे व्यक्तिमत्व म्हणून अत्यंत आदराने पाहिले जाते.
महाविद्यालयातील शैक्षणिक, सांस्कृतिक, सामाजिक आणि विविध सहशालेय उपक्रमांमध्ये त्यांनी दिलेला सक्रिय सहभाग आणि योगदान हे संस्थेच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत मोलाचे ठरले आहे. त्यांनी नेहमीच शिक्षणाला मूल्याधिष्ठित बनविण्याचा प्रयत्न केला आणि विद्यार्थ्यांमध्ये प्रामाणिकपणा, कर्तव्यभावना, सामाजिक जाणीव, राष्ट्रप्रेम आणि नैतिक मूल्ये रुजविण्याचे कार्य केले. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे महाविद्यालयात एक सकारात्मक, प्रेरणादायी आणि सर्जनशील वातावरण निर्माण झाले, जे विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरले.
आज त्यांच्या सेवानिवृत्तीच्या निमित्ताने आपण एका विलक्षण, कर्तृत्ववान आणि प्रेरणादायी प्राध्यापकाला औपचारिक निरोप देत आहोत, परंतु त्यांच्या कार्याचा, विचारांचा, मूल्यांचा आणि त्यांनी दिलेल्या संस्कारांचा ठेवा हा कायमस्वरूपी आपल्या सोबत राहणार आहे. त्यांनी घडविलेले विद्यार्थी आज समाजाच्या विविध क्षेत्रांत यशस्वीपणे कार्यरत असून त्यांच्या शिकवणीचा प्रसार करत आहेत आणि त्यांच्या कार्याचा अमूल्य वारसा पुढे नेत आहेत. हेच त्यांच्या आयुष्यभराच्या परिश्रमाचे खरे फलित आहे. त्यांच्या कार्यामुळे केवळ विद्यार्थ्यांचेच नव्हे, तर समाजासाठी देखील सहकार्य लाभले आहे, ही बाब अत्यंत अभिमानास्पद आहे.
त्यांच्या आयुष्यातील हा नवा अध्याय आनंद, समाधान, उत्तम आरोग्य, समृद्धी आणि नव्या संधींनी परिपूर्ण होवो , अशी मनोकामना ! त्यांनी पुढील आयुष्यातही आपल्या ज्ञानाचा, अनुभवाचा आणि मार्गदर्शनाचा लाभ समाजाला देत राहावे, हीच अपेक्षा. त्यांनी केलेले कार्य हे केवळ एका प्राध्यापकाचे कार्य नसून, ते एक प्रेरणादायी जीवनप्रवास आहे. जो पुढील अनेक पिढ्यांसाठी दीपस्तंभासारखा मार्गदर्शक ठरेल. म्हणूनच, प्रा. डॉ. सुधीर पंचगल्ले हे नाव सदैव आदराने, अभिमानाने, कृतज्ञतेने आणि प्रेरणेने उच्चारले जाईल.
प्रा. डॉ. प्रकाश रतनलाल रोडीया
सहयोगी प्राध्यापक
वाणिज्य विभाग
राजर्षी शाहू महाविद्यालय, लातूर
