*महात्मा फुले यांचा विचार पेरणारा पेरकरी – विश्वनाथ (अण्णा )तोडकर*
उमरगा/लोहारा प्रतिनिधी आदिनाथ भालेराव.
लेखक :- भूमिपुत्र वाघ.
मित्रांनो विश्वनाथ (anna)तोडकर यांच्या बद्दल मी खूप बोलावं असं नाही. आपण ज्ञानी आहात. समजणार आहात.अण्णांच्या कार्याबद्दल आपल्या सर्वांना माहिती आहे.परंतु ते व्यक्त होत असताना एक तर विचार मांडावे लागतील. किंवा लिहावं लागेल. मला दोन शब्द लिहावे वाटले म्हणून मी लिहितो आहे.
समाज परिवर्तनाचा इतिहास पाहिला तर काही व्यक्ती स्वतःच्या कर्तृत्वाने आणि विचारांनी समाजात नवी चेतना निर्माण करतात. अशाच व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक नाव म्हणजे विश्वनाथ तोडकर. त्यांनी महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या समता, शिक्षण, शेतकरी कल्याण आणि सामाजिक न्यायाच्या विचारांची पेरणी समाजमनात करण्याचे कार्य आयुष्यभर केले. म्हणूनच त्यांना “महात्मा फुले यांचा विचार पेरणारा पेरकरी” असे म्हणणे योग्य ठरेल.
महात्मा फुले यांनी अज्ञान, अंधश्रद्धा, जातिभेद आणि अन्यायाविरुद्ध संघर्ष करून समाजाला शिक्षणाचा आणि समतेचा मार्ग दाखविला. विश्वनाथ तोडकर यांनी या विचारांचा वारसा जपत ग्रामीण भागातील सामान्य माणसापर्यंत फुले यांचे विचार पोहोचविण्याचे कार्य केले. त्यांनी व्याख्याने, लेखन, जनजागृती कार्यक्रम आणि सामाजिक उपक्रमांच्या माध्यमातून बहुजन समाजाला शिक्षण, स्वाभिमान आणि संघटन यांचे महत्त्व पटवून दिले.
शेतकरी, शेतमजूर, वंचित आणि दुर्बल घटकांच्या प्रश्नांबाबत त्यांना विशेष आस्था होती. महात्मा फुले यांनी शेतकऱ्यांच्या दुःखाचे वर्णन ज्या तळमळीने केले, त्याच तळमळीने विश्वनाथ (अण्णा )तोडकर यांनी ग्रामीण समाजाच्या समस्या मांडल्या. त्यांनी समाजाला केवळ प्रश्नांची जाणीव करून दिली नाही, तर त्यावर उपाय शोधण्यासाठीही प्रेरित केले.
विश्वनाथ तोडकर यांचे कार्य हे केवळ विचार मांडण्यापुरते मर्यादित नाही. त्यांनी प्रत्यक्ष कृतीतून सामाजिक परिवर्तन घडविण्याचा प्रयत्न केला. समाजातील तरुण पिढीमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सामाजिक बांधिलकी आणि परिवर्तनाची जिद्द निर्माण करण्यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यांच्या कार्यामुळे अनेकांना महात्मा फुले यांच्या विचारांची ओळख झाली आणि त्या विचारांनुसार जीवन जगण्याची प्रेरणा मिळाली.
आजच्या काळात समाजात वाढत असलेली विषमता, अंधश्रद्धा आणि सामाजिक दुरावा पाहता विश्वनाथ तोडकर यांसारख्या विचारवंतांची गरज अधिक प्रकर्षाने जाणवते. त्यांनी महात्मा फुले यांच्या विचारांचे जे बीज समाजात पेरले आहे, ते पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणेचे आणि परिवर्तनाचे स्रोत ठरत राहील.
विश्वनाथ तोडकर यांचे कार्य हे महात्मा फुले यांच्या विचारांचे जिवंत रूप आहे. त्यांनी विचारांची पेरणी करून समाजात समतेची, शिक्षणाची आणि मानवतेची मशाल प्रज्वलित ठेवली. त्यामुळे त्यांचे योगदान सामाजिक परिवर्तनाच्या इतिहासात सदैव स्मरणात राहील.
