डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त कदेर येथे विचारप्रबोधनपर व्याख्यान
कॉम्रेड ॲड. शीतल चव्हाण यांचे प्रभावी मार्गदर्शन; समतेच्या लढ्याचा घेतला वेध
उमरगा/लोहारा आदिनाथ भालेराव.
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जयंतीच्या पूर्वसंध्येला उमरगा तालुक्यातील कदेर येथे आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमात कॉम्रेड ॲड. शीतल चव्हाण यांनी विचारप्रबोधनपर व्याख्यान देत उपस्थितांना बाबासाहेबांच्या संघर्षमय जीवनाचा, त्यांच्या क्रांतिकारी विचारांचा आणि आजच्या काळातील त्यांच्या विचारांच्या उपयुक्ततेचा सखोल वेध घ्यायला प्रवृत्त केले.
कार्यक्रमाची सुरुवात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रतिमेचे पूजन व अभिवादन करून करण्यात आली. या प्रसंगी बोलताना ॲड. चव्हाण यांनी बाबासाहेबांना केवळ “भारतरत्न” नव्हे तर “विश्वरत्न” संबोधत त्यांच्या कार्याची व्याप्ती अधोरेखित केली.
“बाबासाहेब हे फक्त एका समाजाचे नेते नव्हते, तर ते आधुनिक भारताच्या बौद्धिक आणि नैतिक पायाभरणीचे शिल्पकार होते,”
असे ठामपणे सांगत त्यांनी बाबासाहेबांच्या विचारांचा व्यापक संदर्भ उलगडून सांगितला.
ॲड. चव्हाण यांनी आपल्या भाषणात बाबासाहेबांच्या जीवनप्रवासाचे जिवंत चित्र उभे केले. महू येथे जन्मलेल्या एका अस्पृश्य मुलाने जगातील सर्वोच्च विद्यापीठांतून शिक्षण घेऊन ज्ञानाच्या बळावर विषमतेविरुद्ध लढा उभारला, ही केवळ प्रेरणादायी गोष्ट नसून एक सामाजिक क्रांतीच असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
कोलंबिया विद्यापीठ आणि लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समधील त्यांच्या शिक्षणाचा उल्लेख करताना त्यांनी सांगितले की, “ज्ञान हीच खरी शक्ती आहे, आणि त्या शक्तीच्या जोरावर बाबासाहेबांनी हजारो वर्षांच्या अन्यायाला आव्हान दिले.”
भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीत बाबासाहेबांनी निभावलेली भूमिका अधोरेखित करताना ॲड. चव्हाण म्हणाले की, संविधान हे केवळ कायद्यांचे पुस्तक नसून ते सामाजिक न्यायाचे जिवंत दस्तऐवज आहे.
समानता, स्वातंत्र्य आणि बंधुता या मूल्यांची पेरणी त्यांनी संविधानातून केली असून आजही ही मूल्ये भारतीय लोकशाहीचा कणा आहेत, असे त्यांनी सांगितले.
बाबासाहेबांनी दिलेल्या “Educate, Agitate, Organize” या मंत्राचे आजच्या सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीतही मोठे महत्त्व आहे, असे सांगत ॲड. चव्हाण यांनी उपस्थितांना आत्मपरीक्षण करण्याचे आवाहन केले.
“बाबासाहेबांचे नाव घेणे सोपे आहे, पण त्यांच्या विचारांनुसार जगणे कठीण आहे. आज खरी गरज आहे ती त्यांच्या विचारांना कृतीत उतरवण्याची,”
असे ते म्हणाले.
बौद्ध धम्माच्या स्वीकाराचा संदर्भ देताना त्यांनी सांगितले की, बाबासाहेबांनी धर्माचा वापर माणसाच्या मुक्तीसाठी केला. अंधश्रद्धा, कर्मकांड आणि विषमता नाकारून त्यांनी विवेक, समता आणि विज्ञानाधिष्ठित विचारांना प्राधान्य दिले.
आजच्या राजकीय आणि सामाजिक परिस्थितीवर भाष्य करताना ॲड. चव्हाण यांनी स्पष्टपणे सांगितले की,
बाबासाहेबांच्या नावाचा वापर केवळ राजकारणासाठी केला जात असताना त्यांच्या मूलभूत विचारांकडे दुर्लक्ष होत आहे.
“वोट बँक जपण्यासाठी बाबासाहेबांचे नाव वापरणे आणि प्रत्यक्षात त्यांच्या विचारांना हरताळ फासणे हीच आजची सर्वात मोठी शोकांतिका आहे,” अशी टीका त्यांनी केली.
या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी माजी ग्रामसेवक एल. डी. गायकवाड होते. कार्यक्रमाला कदेर येथील महिला नागरिक, बौद्ध उपासक-उपासिका मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
तसेच या कार्यक्रमास राजू भालेराव, करीम शेख, प्रदीप चौधरी, धानय्या स्वामी, किशोर बसगुंडे, विजय चितली आदी मान्यवरांची उपस्थिती लाभली.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन रत्नाकर गायकवाड यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन ओम संजय कांबळे यांनी मानले.
या कार्यक्रमातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांची केवळ उजळणी झाली नाही, तर त्या विचारांना नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा आणि समाजात समतेची जाणीव दृढ करण्याचा प्रयत्न झाला.
कदेरमधील हा कार्यक्रम केवळ एक औपचारिक जयंती साजरी करण्यापुरता न राहता, तो एक वैचारिक जागरणाचा दीपस्तंभ ठरला.
